Άβυσσος η Ψυχή τής Γυναίκας

Είκοσι χρόνια έχουν περάσει από τότε που η Ελένη εγκατέλειψε τη ζωή της στη Σπάρτη και έφυγε με τον Πάρη. Τα τελευταία δέκα περίπου τα έχει περάσει στην Τροία, ανάμεσα σε ξένους να βλέπει, έξω από τα τείχη τής πόλης, Αχαιούς και Τρώες να πολεμούν και να σκοτώνονται για χάρη της.

   Ο Μενέλαος και οι υπόλοιποι Αχαιοί πιστεύουν πως η Ελένη έχει βρεθεί εκεί παρά τη θέλησή της. Αυτό φαίνεται στα λόγια τους σε

Ο Ιερός Βράχος τής Αθηνάς

Στο τέλος τής ραψωδίας Β, ο Όμηρος παραθέτει έναν μακρύ κατάλογο με τις περιοχές που έστειλαν δυνάμεις στα δύο αντίπαλα στρατόπεδα του Τρωικού Πολέμου. Ανάμεσα στους συμμάχους των Αχαιών βρίσκεται και η Αθήνα.

Επανάσταση

Παρά τις δυσκολίες τού ταξιδιού στο απρόβλεπτο Αιγαίο, τα πλοία τού Οδυσσέα θα είχαν φτάσει πολύ νωρίτερα στην Ιθάκη. Μετά από τη χώρα των Κυκλώπων, ο στόλος έφτασε στην Αιολία, το νησί τού κυβερνήτη των ανέμων. Ο Αίολος τούς φιλοξενεί και τους βοηθά κλείνοντας τους ανέμους σε έναν ασκό που τους δίνει, και εξαιρώντας μόνο τον δυτικό ούριο άνεμο για να τους πάει άκοπα στην χώρα τους. Όμως τα πράγματα πήραν άσχημη τροπή, ακριβώς τη στιγμή που όλα έμοιαζαν να τελειώνουν αισίως.

Η Γοητεία τής Λήθης

Στη ραψωδία ε, ο Οδυσσέας παρουσιάζεται να έχει σαφώς αρχίσει να πνίγεται πάνω στο νησί τής Καλυψώς, την Ωγυγία.

[ Οδύσσεια ε151-155 ]

---

Τον βρήκε στο γιαλό να κάθεται · και μήτε που στεγνώναν
ποτέ τα μάτια του απ᾿ τα κλάματα, μον᾿ τη γλυκιά ζωή του
του γυρισμού ο καημός την έλιωνε · καμιά χαρά πια τώρα
δεν τού' δινε η ξωθιά, και πλάγιαζε τις νύχτες μες στα σπήλια
κοντά της απ᾿ ανάγκη — θέλοντας εκείνη, μα άθελά του. 

---

Σπίτι μου, Σπιτάκι μου...

Οι Φαίακες αφήνουν τον κοιμισμένο Οδυσσέα ασφαλή στην ακτή τής Ιθάκης, μα όταν αυτός ξυπνά βρίσκεται σε μεγάλη σύγχυση. Δεν γνωρίζει πού βρίσκεται · αρχίζει να γίνεται παρανοϊκός και να καταριέται τους Φαίακες που τον εξαπάτησαν.

   Ο Οδυσσέας δεν μπορεί εύκολα να πιστέψει ότι επέστρεψε στην πατρίδα του μετά από τόσες περιπέτειες. Το τοπίο τής Ιθάκης δεν του είναι πια οικείο μετά από τόσα χρόνια · πολλά έχουν αλλάξει, και κυρίως ο ίδιος. Είναι σαν… ν΄ ανακαλύπτει το μέρος για πρώτη φορά. Και η Αθηνά τον βοηθά να συνέλθει.

Ομηρικά Γέλια & Χωρατά

Στη γη των Φαιάκων, ο αοιδός Δημόδοκος τραγουδά στην ομήγυρη για τα καμώματα τής Αφροδίτης με τον Άρη και πώς ο απατημένος Ήφαιστος καταφέρνει να τους παγιδεύσει στο κρεβάτι τη στιγμή των περιπτύξεων και να τους ξεμπροστιάσει στους άλλους θεούς.

Ομηρικά Τραπεζώματα

Ο Όμηρος απαγγέλλει τους στίχους του
(πίνακας του Jacques-Louis David, 1794 | πηγή εικόνας) 

[ Οδύσσεια ι1-20 ]

---

Γυρνώντας τότε ο πολυμήχανος του μίλησε Οδυσσέας:
«Αλκίνοε, βασιλιά περίλαμπρε, μες στο λαό σου ο πρώτος,
αλήθεια είναι όμορφο να κάθεσαι ν᾿ ακούς τον τραγουδάρη,
και νά' ναι σαν αυτόν, που ακούγεται καθώς θεού η φωνή του.
Άλλη αναγάλλια εγώ τρανότερη δεν ξέρω, μόνο νά' χει

Τα Πλοία των Φαιάκων

Μετά την αναχώρησή του από την Ωγυγία, το νησί τής Καλυψώς, με μια σχεδία ο Οδυσσέας ξεβράζεται στη γη των Φαιάκων, όπου και φιλοξενείται στο παλάτι τού βασιλιά Αλκίνοου. Εκεί τον φρόντισαν χωρίς να ρωτήσουν τίποτα για την ταυτότητά του. Μόνο όταν, στο τραπέζι που κάνουν προς τιμήν του, αρχίζουν να ακούγονται τραγούδια για τον Τρωικό Πόλεμο, κι ο Οδυσσέας δεν μπορεί να κρύψει την συγκίνησή του, ο οικοδεσπότης τον ρωτά ποιος είναι.

Μια Ταυτόχρονη Ματιά στα Δύο Έπη

Tα έπη του Ομήρου μας ξεκινούν έτσι (νεοελληνική απόδοση: Καζαντζάκη-Κακριδή):

Μῆνιν ἄειδε θεὰ  Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος

οὐλομένην, ἣ μυρί᾿ Ἀχαιοῖς ἄλγε᾿ ἔθηκε,

Τη μάνητα, θεά, τραγούδα μας του ξακουστού Αχιλλέα,

ανάθεμα τη, πίκρες που 'δωκε στους Αχαιούς περίσσιες

  

Άνδρα μοι ἔννεπε, μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ

πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσεν:

Τον άντρα, Μούσα, τον πολύτροπο τραγούδα μου, που πλήθος

διάβηκε τόπους, αφού πάτησε της Τροίας το κάστρο το άγιο,

   Και στα δύο, μέχρι το στίχο 10 έχει γίνει ήδη η παρουσίαση όλων όσων ακολουθούν. Δεν θα μπορούσαν να είναι πιο περιεκτικές οι εισαγωγές τους.
   Η Ιλιάδα τραγουδά την «μῆνιν», δηλ. το μένος, την οργή τού νεαρού Αχιλλέα · η Οδύσσεια, τις περιπέτειες του «πολύτροπου», δηλ. του πολύπειρου και πολύπλευρου Οδυσσέα. 

   Τα θέματα των έργων είναι διαφορετικά, όπως είναι διαφορετικές και οι προσωπικότητες των δύο κεντρικών ηρώων τους. Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορούν να απομονωθούν το ένα από το άλλο, καθώς βρίσκονται σε διαρκή συνομιλία μεταξύ τους για τη ζωή και το θάνατο. Υπάρχει στην Ιλιάδα ένα σημείο που το αναδεικνύει αυτό.