Στη Μυθολογία, η μάνα τού Αχιλλέα, η Νηρηίδα Θέτις,
παρουσιάζεται υπερπροστατευτική με το γιο της. Έτσι την παρουσιάζει και ο
Όμηρος.
Στα 'Αργοναυτικά' ο
Απολλώνιος ο Ρόδιος (3ος π.Χ. αιώνας) αναφέρει πως η θεά άλειβε το σώμα τού μωρού
της με αμβροσία και του έβαζε φωτιά για να «καυτηριαστεί η θνητότητά του». Αργότερα,
ο Ρωμαίος ποιητής Στάιος (1ος μ.Χ. αιώνας) μιλά για το γνωστό περιστατικό τής εμβάπτισης
του Αχιλλέα στα νερά τής Στυγός από τη μητέρα του, που έκανε το σώμα του άτρωτο
εκτός από την "αχίλλειο πτέρνα". Ο προγενέστερός τους Όμηρος δε τα συμμερίζεται αυτά.
 |
| Η Θέτις βαπτίζει τον Αχιλλέα στην πηγή Στύγα (ελαογραφία τού Rubens, 1630-5 | πηγή εικόνας) |
Μετά το θάνατο του Πάτροκλου, ο Αχιλλέας επιστρέφει. Με το
που πατάει το πόδι του στο πεδίο τής μάχης αρχίζει να σκοτώνει ασταμάτητα και
με λύσσα, ενώ οι Τρώες αναγκάζονται να τραπούν σε άτακτη φυγή. Ο ήρωας έχει αντικαταστήσει την πανοπλία του – η παλιά ανήκει πια στον Έκτορα – με μία ασύγκριτα
πιο ανθεκτική, φτιαγμένη από τον ίδιο τον θεό Ήφαιστο. Αν ήταν όντως άτρωτος, η
Θέτιδα δεν θα του την είχε φέρει. Δύο χωρία από τη ραψωδία Φ το δείχνουν αυτό:
α) Ο Αχιλλέας τραυματίζεται, αν και επιπόλαια, σε μονομαχία
με το Αστεροπαίο, αρχηγό τού στρατού των Παιόνων:
[ Ιλιάδα, Φ161-179 ]
Τέτοια μιλούσε
φοβερίζοντας· τότε ο Αχιλλέας ασκώνει
το πηλιορίτικο το φράξο του, μα δυο μαζί κοντάρια
ο Αστεροπαίος ο γαύρος άσκωσε, ζερβόδεξος ως ήταν ·
με τό' να βρίσκει το σκουτάρι του, μα δεν το τρύπησε, όχι ·
το δώρο του θεού, το μάλαμα, του αντίσκοψε τη φόρα ·
και το άλλο ξώφαρσα του χάραξε το δεξιό χέρι, κι αίμα
πετάχτη μαύρο · κι από πάνω του περνώντας το κοντάρι
στο χώμα εχώθη, κι ας λαχτάριζε με σάρκα να χορτάσει.
Δεύτερος έριξε το αλάθευτο κοντάρι του ο Αχιλλέας,
του Αστεροπαίου χιμώντας, θέλοντας να πάρει τη ζωή του.
Μα δεν τον χτύπησε, μον᾿
πέτυχε του ποταμού τον όχτο,
κι εχώθηκε ως τη μέση τρέμοντας το φράξινο κοντάρι.
Το κοφτερό σπαθί ανασέρνοντας πλάι στο μερί του εχύθη
του Αστεροπαίου · κι αυτός επάλευε το φράξο του Αχιλλέα
με το βαρύ να σύρει χέρι του—του κάκου!—από τον όχτο ·
και τρεις φορές το ταρακούνησε λυσσώντας, να το βγάλει,
και τρεις φορές του εκόπη η δύναμη · στην τέταρτη, ως
ζητούσε
να σπάσει του Αχιλλέα, λυγώντας το, το φράξινο κοντάρι,
με το σπαθί του εκείνος ζύγωσε και τη ζωή του επήρε.
β) Μετά από τόσες αναμετρήσεις, τι είχαν μάθει για τον Αχιλλέα οι αντίπαλοί του; Αυτά λέει μέσα του ο Τρώας Αγήνορας κατά την οπισθοχώρησή τους:
[ Ιλιάδα, Φ550-570 ]
Κι αυτός τον Αχιλλέα ξεκρίνοντας τον καστροκαταλύτη
στάθη, και χίλιες έγνοιες έδερναν το νου του, ως καρτερούσε.
Βόγγηξε τότε και στην πέρφανη γυρνάει και λέει ψυχή του:
« Ωχού μου, αν μπρος στον αντροδύναμο τον Αχιλλέα γυρέψω
να φύγω τώρα, κει που οι επίλοιποι σκορπούν αλαλιασμένοι,
με φτάνει κι έτσι, και ξαρμάτωτο θα με ξαπλώσει χάμω.
Αν πάλε αυτούς εδώ τους άφηνα να φεύγουν δώθε κείθε
μπρος στου Πηλέα το γιο, και τρέχοντας μακριά απ᾿ το κάστρο, πέρα
κατά της Τροίας τον κάμπο αλάργευα, να φτάσω ως τα φαράγγια
της Ίδας, να χωθώ σε σύλλογγο βαθύ, και σα βραδιάσει
να πέσω να λουστώ στα ρέματα του ποταμού, να βγάλω
τον ίδρο απ᾿ το
κορμί μου, κι έπειτα στην Τροία διαγύρω πίσω...
Όμως γιατί η καρδιά μου κάθεται και τ᾿ αναδεύει ετούτα ;
Μπας και με ιδεί, ως το κάστρο αφήνοντας δρομώ κατά τον
κάμπο,
και με τα γρήγορα ποδάρια του με φτάσει κυνηγώντας ·
και τότε σίγουρα απ᾿
το θάνατο κι απ᾿ του χαμού τη μοίρα
πια δε γλιτώνω · τι στη δύναμη το ταίρι του δεν έχει.
Αν πάλε ομπρός στο κάστρο αντίκρα του τραβήξω—τι και τούτος
έχει κορμί, που θα λαβώνεται με σουβλερό κοντάρι,
και μια ψυχή κι αυτός στα στήθια του · θνητός κι αυτός λογάται
·
μόνο που τώρα ο Δίας βουλήθηκε τιμή να του χαρίσει. »
 |
| Ο θάνατος του Αχιλλέα (ελαιογραφία τού Rubens, 1630-5 | πηγή εικόνας) |
Όπως προφητεύει ο Έκτορας ξεψυχώντας (Χ355-360), ο Αχιλλέας σκοτώνεται τελικά από βέλος τού Πάρη. Ακόμα και εάν το πλήγμα ήταν στη φτέρνα, δεν σημαίνει πως ήταν άτρωτος στο υπόλοιπο σώμα. Σημαίνει πως ήταν αήττητος στη μάχη και ότι κανείς δεν μπόρεσε να τον σκοτώσει από κοντά. Ένα βέλος στη φτέρνα, ίσως να μην ήταν αρκετό να τον σκοτώσει, μα θα τον καθήλωνε καθιστώντας τον εύκολη λεία από κει και πέρα. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τα βέλη που χρησιμοποιούνταν ήταν συχνά εμποτισμένα με δηλητήριο.